Chuyên đề Ngữ văn 10, 11, 12

Kịch và Kí

Lời thoại, xung đột, chỉ dẫn sân khấu. Văn bản viết để diễn.

Người thật việc thật và cái tôi của người viết. Văn xuôi phi hư cấu.

Bám sách Kết nối tri thức với cuộc sống

Hai mạch, ba năm học

Nhận chuyên đề Đọc thử

Chèo và tuồng

Chèo là kịch hát dân gian đồng bằng Bắc Bộ, phối hợp nói, hát, múa trên một tích trò có sẵn. Tuồng là kịch hát cổ truyền, phát triển mạnh dưới triều Nguyễn ở Nam Trung Bộ.

  • “Xuý Vân giả dại”
  • “Huyện đường”
  • “Hồn thiêng đưa đường”

Phiếu đọc Đoạn trích thuộc loại kịch nào? Dấu hiệu nhận biết?

Ngữ văn 10, tập một, Bài 5, “Tích trò sân khấu dân gian”

6 tiết gợi ý cho cả khối 10

Bi kịch

Xung đột hệ trọng giữa khát vọng cao đẹp của con người và tình thế bi đát không thể đảo ngược. Người xem sợ hãi, thương cảm, rồi tâm hồn như được thanh lọc.

  • “Sống, hay không sống, đó là vấn đề”
  • “Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài”
  • “Prô-mê-tê bị xiềng”

Phiếu đọc Xung đột chính là gì, giữa những lực lượng nào?

Ngữ văn 11, tập một, Bài 5, “Nhân vật và xung đột trong bi kịch”

10 tiết gợi ý cho cả khối 11

Hài kịch, rồi kịch hiện đại

Tiếng cười bật lên từ sự vênh lệch giữa mục đích và phương tiện, bản chất và biểu hiện. Rồi tới kịch hiện đại Việt Nam, nơi tổng hợp mọi tri thức kịch đã học.

  • “Nhân vật quan trọng”
  • “Giấu của”
  • “Cẩn thận hão”
  • “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”

Phiếu đọc Tác phẩm đem lại hiệu ứng gì cho người xem?

Ngữ văn 12, tập một, Bài 5 và tập hai, Bài 9

10 tiết gợi ý cho cả khối 12

Phóng sự và hồi kí

Phóng sự cho cái nhìn chân thực về sự việc có ý nghĩa thời sự. Hồi kí kể lại từ điểm nhìn chủ quan của người trong cuộc.

  • “Nghệ thuật băm thịt gà”
  • “Bước vào đời”
  • “Vĩ tuyến 17”

Phiếu đọc Những chi tiết, sự kiện có thật nào được ghi chép?

Ngữ văn 12, tập hai, Bài 7, “Sự thật trong tác phẩm kí”

Tuỳ bút, tản văn, truyện kí

Kí là văn xuôi phi hư cấu, dung hợp nhiều phương thức, bộc lộ trực tiếp cảm nghĩ của tác giả. Tuỳ bút nghiêng về trữ tình, tản văn tiết chế hơn, truyện kí kể người thật việc thật.

  • “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”
  • “Và tôi vẫn muốn mẹ...”
  • “Cà Mau quê xứ”
  • “Cây diêm cuối cùng”

Phiếu đọc Văn bản thuộc tiểu loại kí nào? Căn cứ nào để xác định?

Ngữ văn 11, tập hai, Bài 7, “Ghi chép và tưởng tượng trong kí”

Sách giáo khoa Ngữ văn 10 không dành bài học riêng cho kí.

Hai cặp dễ lẫn trong kịch

Chèo hay tuồng?

ChèoTuồng

Nơi phát triển

Đồng bằng Bắc Bộ

Nam Trung Bộ, mạnh nhất dưới triều Nguyễn

Nhân vật và tích truyện

Tích trò có sẵn, nhiều dị bản; vai chín, vai lệch, nổi bật là vai nữ và vai hề

Có tuồng cung đình và tuồng dân gian; tích tuồng dân gian giàu yếu tố hài, châm biếm thói hư tật xấu

Bi kịch hay hài kịch?

Bi kịchHài kịch

Xung đột

Hệ trọng, căng thẳng tột độ, tình thế bi đát không thể đảo ngược

Luôn có khả năng giải quyết theo hướng cái xấu bị phủ nhận

Điều người xem nhận được

Sợ hãi, thương cảm, rồi được thanh lọc

Tiếng cười chế giễu thói tật, kết thúc có hậu

Hai cặp dễ lẫn trong kí

Tuỳ bút hay tản văn?

Tuỳ bútTản văn

Giọng điệu

Nghiêng hẳn về trữ tình; kể và tả chỉ là cái cớ để giãi bày cảm xúc, suy tư

Đồng thời tự sự và trữ tình, có thể kết hợp nghị luận, miêu tả

Cái tôi tác giả

Là điểm tựa; bố cục tự do, linh hoạt

Hiện diện rõ nhưng liên hệ, suy tưởng được tiết chế hơn

Phóng sự hay hồi kí?

Phóng sựHồi kí

Sự việc được kể

Sự việc, hiện tượng có ý nghĩa thời sự

Sự kiện trong quá khứ

Vị trí người viết

Dùng nghiệp vụ báo chí: điều tra, phỏng vấn, ghi chép tại chỗ

Người trong cuộc hoặc người chứng kiến, kể ngôi thứ nhất, đậm tính chủ quan

Phần C của chuyên đề dành cho lớp 12 và học sinh giỏi: học sinh tự lập bảng phân biệt, mỗi ô có dẫn chứng từ văn bản đã học.

Cuối cùng, cả hai đều được hỏi trên một trang giấy.

  1. Dạng 1Đọc hiểu một văn bản kí hoặc kịch ngoài sách giáo khoa.
  2. Dạng 2Viết đoạn văn nghị luận văn học, khoảng 200 chữ.
  3. Dạng 3Viết bài văn nghị luận văn học; với học sinh giỏi, bàn về một nhận định lí luận.

Ngữ liệu luyện đề là văn bản thật, có nguồn rõ ràng, đúng tầm khối lớp và không trùng văn bản đã có trong sách giáo khoa.

26tiết gợi ý cho ba khối, dạy theo chuyên đề hoặc ôn tập

Thầy cô và các em cần chuyên đề trọn bộ, xin Nhắn Zalo 0328 961 617, hoặc ghé trang facebook.com/Nguvantrunghoc.

Muốn xem trước, tải bản đọc thử (Word, 31 trang): chủ đề Bi kịch, phóng sự và hồi kí, hai cặp so sánh và một đề luyện ngoài sách có đáp án.

Chuyên đề thể loại Kí và Kịch, Ngữ văn 10, 11, 12, bám sách giáo khoa bộ Kết nối tri thức với cuộc sống. Trang Kết Nối Tri Thức | Ngữ Văn.